Anasayfa 2 Ray Sistemde Digital

Ana Menü

Akar Ailesi Hakkında

Nursen Akar Hobby

1/87 Maketler - 1/87 Models

Büyük Ustalar-Grand Masters

Kurgular - Diaroma

Teknik Konular-Technic

Tasarım - Design & Application

El Becerisi - Manual Skills

Gezilerimiz - Excursions

Doküman - Document

İlginç Videolar

2 Ray Sistemde Digital
ZİYARETÇİ DEFTERİ : Sorularınızı, görüşlerinizi ve eklenmesini istediklerinizi yazabilirsiniz.
VISITOR'S BOOK : Please write us your questions, comments and suggestions.
Özel mesajlarınız için / For private messages : Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

2 Ray Sistemde Digital

 

Kamil Kunt Tüzünalp

Not: Bu yazı www.marklinciyiz.biz formundan alınmıştır - tüm katılımcılara teşekkür ederiz.
Burada elimizdeki analog bir lokomotifin dijital sisteme çevrilmesi, lokomotife yerleştirilen decoderin dijital kumandaya tanıtılması, sistemin ayarlanması ve sonucun elde edilmesi adım adım anlatılacak. Kullanacağımız analog lokomotif; Trix MAK 1000 BB:

 

 

Lokomotifin tabanındaki iki vida alınarak kaporta çıkartılır ve sekiz bacaklı pin devresi baskılı devreye zarar vermeden ve iki tarafından aynı anda kaldırılarak alınır.

 

 

Boş kalan sokete decoder takılır. Decoder'in tellerinin alt veya üste geleceğine karar verilirken, baskılı devre üzerinde tellerin geçmesi için bırakılan yuva esas alındı. Bunun dışında takılma yönü hakkında lokomotifin kılavuzunda ek bir bilgiye rastlanmadı.

 

 

Decoder deneme amaçlı takıldığı için kaporta yerleştirilmeden geçici bir izolasyon yapılarak lokomotif üzerine çalışmayı engellemeyecek şekilde yerleştirildi. Bu izolasyonun yapılmaması halinde decoder'in baskılı devre üzerindeki metal kısımlara değerek yanması riski bulunuyor.

 

 

NMRA uyumlu Piko decoder lokomotife takıldıktan sonra kurgu dışında sadece dijital olması istenen mini bir sistem kuruldu. Trix Mobile Station, 18 VA trafo ve kısa devre korumalı ray bağlantı kutusu birbirine bağlandı. Bunlarda kullanılan fişlerin hepsi değişik olduğundan yanlış yere takılmaları olanaklı değil. Artık Trix Mobile Station (TMS) açılabilir, cihaz daha önce kullanıldı ise karşımıza, son seçilen lokomotif için yapılmış ayarlama gelir.

 

 

Piko decoderimiz NMRA uyumlu ve "Multiprotocol" (çok protokollü) özellikli. Bu özellik daha sonraki ayarlamalarımızda önemli olacak, not etmekte yarar var. Ayrıca analog hat algılaması, ters takılma koruması hatta iddiasına göre Marklin AC 3 ray algılaması dahi mevcut. Kısaca yeni başlayan amatör biri için ideal decoder, hata kabul eden adam gibi bir decoder. Bu decoder gerekli haller için ekstra iki fonksiyon içeriyor ancak ses özelliği veya ses decoderi takılabilme özeliği mevcut değil.

 

 

Modelimiz Trix Mobile Station'a tanıtıldıktan sonra işin keyifli tarafına gelindi, artık sonuç almak istiyoruz. İlk denemede lokomotif ilerledi ancak ışıklar çalışmadı. Kılavuzların tekrar okunmasından sonra decoderin sokete ters takılmış olduğu anlaşıldı. Yanlış takılma yönü:

 

 

Ve doğru yön:

 

 

Ters takmanın sonucunda decoderin yanmasından endişe edersiniz ama kaliteli decoder kullanıldığında içiniz rahat olabilir. Farlar ön tarafta üç tane yanıyor.

 

 

... arkada ise bir tane.

 

 

Decoderin lokomotif içine kalıcı montajına sıra geldiğinde ilk bakışta decoder'in markize yerleştirilmesinin gerekli olacağı düşünülebilir.

 

 

Ancak biraz araştırıldığında baskılı devre ile dişli mekanizmasının arasında bir açıklık bulunduğu görülüyor:

 

 

Bu noktada Trix lokomotifin bir üstünlüğü ortaya çıkıyor: dişli mekanizması hareketli değil (!), yani decoder belirtilen aralığa yerleştirildiğinde herhangi bir sürtünme oluşmayacak. Boji dişli mekanizmasının daha altındaki bir noktadan mekanik olarak bükülmekte. Decoderin son montaj öncesindeki yerleşme konumu:

 

 

Decoder Evergreen levha ile paketleniyor. Burada Evergreen kullanılması zorunlu değil, herhangi bir plastik esaslı yalıtkan malzeme kullanılabilir.

 

 

Decoderin son sabitlemesi kaportanın takılmasını engellemeyecek şekilde yapılıyor.

 

 

> Soru ve cevaplar
Soru:
1- TMS kumanda ile bütün dekoderler uyumlu olarak çalışıyor mu? Örneğin Fleischmann dekoder takılı bir loko Trix kumanda ile çalışır mı?
2- Bildiğiniz gibi Fleischmann'ın bazı lokolarında 6 pinli bazılarıda 8 pinli soket yeri hazır olarak bulunuyor. Bende mesela 6 pinli Fleischmann dekoder ve 6 pin soketli Fleischmann lokomotif var (dekoderin kodu 6876). Bu lokomotif Trix kumanda ile çalışır mı? Yoksa bu 6 pinli dekoder takılı lokolar sadece Fleichmann kumanda ile mi çalışmak zorunda?
3- Anladığım kadarıyla değişik firmaların dcc dekoderlerinin özellikleri farklı farklı. Diyelimki Roco-Fleischmann-Trix-Piko-Hornby-Digitrax(Amerikan) dcc dekoder takılı 6 adet lokonuz var. Bu lokolar Trix kumanda ile çalışırlar mı?
4- Cem Akar bey'in dc sistemler için ürettiği dekoderler Trix kumandayla çalışırlar mı?
5- Trix kumandayı örneğin Fleischmann profi raya nasıl bağlarız?
6-bu kumanda ile kurguda aynı anda en fazla kaç adet lokomotif yürütebiliriz? 18 v trafoyu güçlendirme şansımız ve daha fazla lokoyu aynı anda kullanma şansımız ne?
Cevap:
1) TMS her DCC (ve Selectrix) decoderi sorunsuz çalıştırır - önemli olan üreticinin DCC standartını tam olarak uygulamış olması*.

2) Lokonuzdaki decoder soketinin kaçlı olduğu önemli değildir; buna bağlanan kabloların ne olduğunu öğrenerek (ki son derece kolaydır) decoder kablolarına lehim yapılabilirler. Bahsettiğiniz aslına bakarsanız Fleischmann'ın aklı sıra tüketicileri kendine mahkum etmek için uyguladığı bir yöntem. Elektrik işlerini kendisi yapmaktan çekinenler gerçekten bu tuzağa düşüyor ama bahsettiğim şeyi (loko elektrik sistemini direk decodere bağlamak) yapmak son derece kolay.

3) DCC standartını tam olarak uygulayan her marka decoder TMS ile çalışır.

4) Hayır, çünkü Cem bey'in decoderleri DCC değil Marklin/Motorola - şimdilik.

5) Resimlerde anlatıldığı gibi.

6) TMS ile aynı anda 3-4 lokomotif çalışabiliyor. Ancak şunu unutmamalıyız ki verilen değerler büyük olasılıkla Trix lokomotifler için, bunların ne kadar güçlü olduklarını ve akım çekeceklerini biliyoruz. Bu yüzden diğer markalarda 4-5-6 olabilir diye yorumluyorum. Sayı ek fonksiyonların bulunup bulunmamasına, vagon aydınlatması gibi özelliklere bağlı. Çalışabilecek lokomotif sayısında hat uzunlukları da etkili bir faktör.

* DCC (Digital Command Control), NMRA'nın (North American Model Railroaders Association) belirlemiş olduğu "digital komutlar ile model tren yürütme" standartıdır. Bu standartta giriş-çıkış voltajları, kumanda sinyallerinin özellikleri, kullanılan protokol, vs. gibi şeyler yazılı olarak anlatılır. Üreticiler bu standartlara belirli oranlarda uyarak DCC ürünler üretir. İdeali standartın tam uygulanmasıdır ama değişik sebeplerle bu standarttan sapmalar olmaktadır.
Soru:
Benim kurgudaki tüm rayların uzunluğu kesin ölçmedim ama yaklaşık olarak 130-150 metre arası. Rayların fazla ve uzun olduğu kurgularda trafo yetmeyecek galiba. Burada devreye booster denen cihaz mı giriyor? Yoksa güçlü bir trafo bu işi görür mü? Ben kurgumdaki vagon aydınlatmaları, ev ve sokak lambaları, makas şalterleri, vs. gibi diğer elektrikli nesneleri ayrı bir tarfoya bağlayarak çalıştırmayı düşünüyorum. Böylece raylardaki akımın gücü azalmaz diye düşünüyorum. Şu an elimde sadece bir tane dcc dekoder takılı lokomotif var o da Roco Br 44. Hornby dekoder takılı. Diğerlerinin yarısı "dcc ready" yarısı tamamen analog. Burada Hornby dışında Fleischmann FMZ kontrol merkezini de elememiz gerekmiyormu? Bildiğim kadarıyla FMZ Central sadece Fleischmann dekoderi çalıştırıyor. Yoksa yanlışmı biliyorum.
Cem Akar bey'in dekoderleri Marklin format, onu biliyorum. Ben Cem beyin DC sistem için de dekoder yaptığını hatırlıyorum. DC sistem için yapılan dekoder de Marklin format mı? Eğer Marklin formatsa bendeki herhangi bir lokoya Cem bey'in DC için yaptığı dekoderi taksak bu lokoyu Marklin Central Station veya Mobile Station ile çalıştırmak mümkünmüdür?
Cevap:
130 - 140 metre ray son derece ciddi bir uzunluk. Böyle bir kurguda mutlaka booster gerekir, bir trafo ne kadar güçlü olursa olsun yetmez. Kurguyu digital düşündüğünüz için booster şart - analog olsaydı birkaç trafo ile sorunu halledebilirdiniz.

Ben olsam Fleischmann digital ürünlerine bu günlerde pek güvenmezdim. Roco muhtemelen Fleischmann'ı da DCC'ye geçirecektir. Fleischmann'ın digital formatı çok çok iyi olmakla beraber diğerleri ile uyumsuz olan Lenz'dir.

Cem Akar'ın ürettiği decoderler şimdilik sadece Marklin/Motorola formatında, kendisinin (aramızda "DC decoder" dediğimiz) decoderi ise DC akım çıkışlı yeni tip Marklin lokomotifler için olan.

Şimdi gelelim en önemli sorunuza: digital dünyada herşey sinyaldir. Bir kumanda sinyal üretir, decoder ise bu sinyaldeki mesajı deşifre eder. Decoder birşeyler yapabilmek için, kumandanın ürettiği sinyalin anlamını bilmek zorundadır ki bu da "protokol" ile olur. Protokol "konuşulan lisan" anlamındadır. Durum böyle olunca bir Marklin Mobile Station ve bunun ürettiği Marklin/Motorola formatındaki sinyali çözebilecek/anlayabilecek decoderlerden oluşan bir sistem her yerde yani hem 2 ray hem 3 ray sistemlerde kullanılabilir.

Sorunuza kısa cevap: evet Cem'in Viking DC decoderleri bir Marklin kumanda ile 2 ray sistem lokolarda kullanılabilir.
Ama "ben sağlamcıyım, DCC isterim" derseniz size önerim Trix kumanda (ekonomik, güvenilir) ve ESU decoder (ucuz ve son derece kaliteli) olur.
Cem Akar: Vortex'ler Trix'te çalışır mı? Ben zaten vortex serisini tasarlarken DCC uyumlu olacak şekilde alt yapı ile tasarlamıştım. Tek fark Marklin yada dcc program yuklemek gerekiyor. Bu program yuklendikten sonra (tabiki Vortex'in içine) sizin de dcc'de çalışan bir makas kontrolunuz, fonksiyon yada lamba kontrolünüz (Marklinde karşiliği K83 K84) oluyor. Biz Mehmet (Bayraktar) abiyle bir şeyler tasarlarken yalnızca Marklini düşünmedik. Tasarladığımız her ürün dcc sistemlerle de çalişabilecek şekilde ve kapasitede. Hatta Trix MS ile vincinizi yada plaktornanızı da kontrol edebilirsiniz.
Soru:
Yeni ve fonksiyonlu lokomotifler için TMS nin update edilmesi gerekebiliyor (forumumuzdaki ilgili yazıyı okudum). Bunun için TCS (Trix Cenral Station) gerekli olduğunu öğrendim. Şu anda forumumuz bünyesinde update yapabilecek donanım bulunabiliyor mu ?
Cevap:
Zannetmiyorum - henüz Türkiye'deki 2 raycı arkadaşların pek azı Trix ile tanışıyor ... Fakat bugün Hobi2001'deydim; CS'lı Trix setler gelmiş!

Bahis konusu güncellemeler sadece yeni ürünlerin kod ve özelliklerinin TMS'ye yüklenmesi için gerekli, yani eski model (örneğin 2007 ve öncesi) lokoları veya kendin digitale çevirdiğin modelleri kullanmak için güncelleme şart değil.
Soru:
Renklerine göre ve fonksiyonlarına göre (aydınlatma, motor gibi) nasıl ayırt edip, uygun yerlerine lehimlediniz? Yanlış noktaya lehim yapılınca decodere zarar verebiliyor. Bu konuya bir açıklık getirir misiniz ? Bize söylenen ilk şey "decoder takılırken uçlarının doğru yere lehimi çok önemlidir" olmuştur.
Cevap:
Malum konumuz DCC'ye güvenli giriş, bu noktada DCC ready (DCC'ye hazır) bir lokomotif kullanılması da tesadüfi değil. Yoksa elimde sürüyle analog lokomotif bulunuyor. Kısaca; hiç lehimleme işlemi yapılmadı, hal böyle olunca hata yapma olasılığım oldukça düşüktü. Pin board zaten decodere bağlı (önceden lehimlenmiş) şekildeydi. Yazılardan izlenebileceği üzere decoderi soketine ters takmak bile herhangi bir zarara neden olmadı.
Kısaca ayağımızı yaş tahtaya basmadan adım atmış olduk.

 

Son Düzenleme 17/07/2008

Ana Menuye Dönüş / Home Page

 
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında ücretsiz bir yazılımdır.